Waalse OTW-boete: beroep met volle rechtsmacht bij de politierechtbank

Het Waalse decreet van 3 september 2026 hervormt het toezicht en de administratieve sanctionering op het door de Opérateur de Transport de Wallonie (OTW) georganiseerde openbaar vervoer. De sanctieregeling is rechtstreeks relevant voor de politierechtbank: een meerderjarige overtreder kan tegen een administratieve geldboete een opschortend beroep met volle rechtsmacht instellen bij de politierechtbank.

Het decreet werd op 28 september 2026 bekendgemaakt. De bepalingen over vaststelling, sanctionering, beroep, persoonsgegevens en camera’s treden in beginsel pas op 1 januari 2028 in werking. De Waalse Regering kan voor die artikelen evenwel een vroegere datum bepalen. Tot de toepasselijke inwerkingtreding blijven eerdere feiten onder de oude regels vallen.

Welke administratieve sancties worden mogelijk?

De Waalse Regering kan gedragingen die de goede werking van het OTW-netwerk belemmeren of schade toebrengen aan gebruikers, de dader, OTW of exploitanten als administratieve overtredingen aanmerken, ook wanneer een voertuig betrokken is. De concrete overtredingen moeten nog door de Regering worden bepaald.

De maximale geldboete bedraagt 500 euro en wordt jaarlijks geïndexeerd. Voor minderjarigen vanaf veertien jaar geldt een maximum van 175 euro. Voor meerderjarigen kan, met hun instemming, ook een onmiddellijke inning plaatsvinden. Daarnaast kunnen onder meer gemeenschapsdienst, lokale bemiddeling voor minderjarigen en bijkomende maatregelen inzake vervoerbewijzen of vervoer op aanvraag worden ingevoerd.

Vaststelling en verdedigingsrechten

Aangewezen OTW-personeelsleden treden op als agenten van gerechtelijke politie. Zij kunnen personen ondervragen, documenten opvragen en preventieve identiteitscontroles uitvoeren. Bij weigering of een klaarblijkelijk twijfelachtige identiteit kunnen zij politiebijstand vragen en de persoon maximaal dertig minuten ter plaatse houden.

Een proces-verbaal van een vaststellend ambtenaar geldt tot bewijs van het tegendeel. Wanneer het uitsluitend op verklaringen van ander OTW- of exploitatiepersoneel berust, heeft het die bijzondere bewijswaarde niet. Vaststellende en sanctionerende ambtenaren moeten tot afzonderlijke diensten behoren. De procedure moet een kennisgeving, de mogelijkheid om tijdens een hoorzitting opmerkingen te geven en een evenredige straftoemeting waarborgen.

Beroep bij de politierechtbank

Het beroep moet op straffe van verval binnen één maand na ontvangst van de beslissing bij verzoekschrift voor de politierechtbank worden ingesteld volgens de burgerlijke procedure. Het beroep heeft volle rechtsmacht en schorst de tenuitvoerlegging. Het vonnis van de politierechtbank is niet vatbaar voor hoger beroep.

Voor een minderjarige wordt het beroep kosteloos bij de jeugdrechtbank ingesteld. Wanneer dezelfde gedraging ook een strafbaar feit vormt, geldt bovendien een samenloopregeling met het openbaar ministerie. De sanctionerend ambtenaar moet het proces-verbaal aan de procureur des Konings toezenden; diens mededeling dat een onderzoek of vervolging is geopend, sluit de administratieve boete uit.

Welke dossiercontrole is aangewezen?

• controleer eerst of de sanctiebepalingen op de datum van de feiten al in werking waren;
• bereken de beroepstermijn van één maand vanaf de bewezen ontvangst van de beslissing;
• dien het verzoekschrift bij de territoriaal bevoegde politierechtbank in volgens de burgerlijke procedure;
• vraag het volledige administratieve dossier, het proces-verbaal en de aanwijzings- en legitimatiegegevens van de vaststellende ambtenaar op;
• ga na of het proces-verbaal op eigen vaststellingen of uitsluitend op verklaringen van derden berust;
• controleer de scheiding tussen de vaststellende en sanctionerende dienst, de hoormogelijkheid en de individuele evenredigheidsmotivering;
• onderzoek bij mogelijk strafbare feiten de verzending aan het openbaar ministerie en het verloop van de termijn van twee maanden;
• controleer de elektronische handtekening of het stempel en, bij elektronische kennisgeving, de verplichte postkopie.

Persoonsgegevens en camerabeelden

Het decreet creëert een afzonderlijke databank voor vermoedelijke en gesanctioneerde daders, getuigen en slachtoffers. OTW krijgt onder voorwaarden toegang tot onder meer het Rijksregister en de Kruispuntbank van de Voertuigen. Sanctiegegevens worden in beginsel bewaard tot het verval van de administratieve vordering en de rechtsmiddelen, met een maximum van vijf jaar na de definitieve beslissing. Camerabeelden mogen doorgaans maximaal dertig dagen worden bewaard, maar langer wanneer zij nodig zijn voor een overtreding of bezwaarprocedure.

Wat staat vast en wat nog niet?

Vast staan de maximale boetebedragen, de hoofdlijnen van vaststelling en verdediging en het opschortende beroep met volle rechtsmacht bij de politierechtbank. Eveneens vast staat dat de nieuwe sanctieartikelen uiterlijk op 1 januari 2028 ingaan, behoudens een vroegere datum vastgesteld door de Waalse Regering.

Nog niet vast staan de concrete lijst van administratieve overtredingen, de boetebedragen per gedraging, de uitvoeringsprocedure en een eventuele vervroegde inwerkingtreding. Tot die uitvoeringsbesluiten zijn bekendgemaakt, mag uit het decreet alleen geen concrete nieuwe sanctioneerbare gedraging worden afgeleid.

Officiële bron