Nieuwe Wegcode 2027: wat verandert er voor automobilisten?
Op 1 juni 2027 treedt de nieuwe Code van de openbare weg in werking. Ontdek de belangrijkste wijzigingen voor automobilisten, van volgafstand en rotondes tot parkeren, pech en verkeersborden.
Op 1 juni 2027 treedt in België een nieuw regelgevend kader voor het verkeer in werking. De federale Code van de openbare weg, het Vlaams verkeersreglement en de Brusselse en Waalse codes vervangen dan samen het Verkeersreglement van 1 december 1975. Voor automobilisten gaat het niet om een volledige omwenteling, maar wel om een reeks concrete wijzigingen die bij een controle, ongeval of betwisting juridisch relevant kunnen zijn.
De oorspronkelijke invoeringsdatum van 1 september 2026 werd uitgesteld. Tot en met 31 mei 2027 blijft dus in beginsel de huidige Wegcode gelden. Vanaf 1 juni 2027 moet telkens worden nagegaan welke federale én gewestelijke bepaling van toepassing is. De teksten kunnen vóór hun inwerkingtreding nog worden aangepast. Dit overzicht geeft de stand van zaken op 24 oktober 2026 weer.
Waarom komt er een nieuwe Code van de openbare weg?
De bestaande Wegcode dateert van 1975 en werd meer dan honderd keer gewijzigd. De nieuwe regeling wil de regels leesbaarder ordenen, hedendaagse vervoersvormen opnemen en duidelijker rekening houden met de bevoegdheidsverdeling tussen de federale overheid en de gewesten. Daardoor moet een verkeersvraag voortaan soms worden beantwoord aan de hand van meerdere samenhangende reglementen.
Dat onderscheid is praktisch belangrijk. Regels over bijvoorbeeld de plaats op de weg, voorrang en gedragingen zijn grotendeels federaal, terwijl onder meer bepaalde snelheids-, parkeer- en infrastructuurregels gewestelijk worden ingevuld. Een bestuurder in Vlaanderen kan dus op onderdelen met andere regels worden geconfronteerd dan een bestuurder in Brussel of Wallonië.
Vanaf wanneer gelden de nieuwe verkeersregels?
De geconsolideerde federale en Vlaamse teksten bepalen momenteel 1 juni 2027 als datum van inwerkingtreding. De datum van de feiten is juridisch doorslaggevend. Een overtreding van vóór 1 juni 2027 moet niet zomaar worden beoordeeld alsof de nieuwe Code toen al gold. Omgekeerd kan een proces-verbaal voor feiten vanaf die datum niet uitsluitend worden getoetst aan de oude nummering of formulering.
Voor strafzaken geldt bovendien het beginsel van de mildere strafwet wanneer de toepasselijke voorwaarden vervuld zijn. Of een nieuwe verkeersregel werkelijk milder is, vergt een vergelijking van de concrete oude en nieuwe bepalingen, de kwalificatie van de inbreuk en de sanctieregeling. De nieuwe Code verhoogt de boetebedragen niet automatisch: de bedragen hangen samen met de afzonderlijke indeling van overtredingen en de toepasselijke sanctiewetgeving.
Twee seconden volgafstand boven 50 km/u
Een opvallende nieuwe regel verplicht bestuurders op wegen waar de toegelaten snelheid hoger is dan 50 km/u om minstens twee seconden afstand te bewaren tot de voorligger. De tijdsregel is bruikbaarder dan een vaste afstand, omdat de vereiste ruimte automatisch groter wordt naarmate de snelheid stijgt.
Praktisch kan de bestuurder een vast punt langs de weg kiezen. Nadat de voorligger dat punt passeert, moeten minstens twee seconden verlopen voordat het eigen voertuig hetzelfde punt bereikt. Bij regen, mist, gladheid, druk verkeer of een zwaar beladen voertuig kan een langere afstand noodzakelijk zijn. De wettelijke ondergrens ontslaat de bestuurder niet van de algemene plicht zijn snelheid en rijgedrag aan de omstandigheden aan te passen.
Nieuwe regels op autosnelwegen en rotondes
Op autosnelwegen verdwijnt de afzonderlijke minimumsnelheid van 70 km/u. Dat betekent niet dat willekeurig traag rijden toegelaten wordt. Abnormaal traag rijden blijft verboden en voertuigen die op vlakke weg geen 70 km/u kunnen bereiken, blijven van de autosnelweg uitgesloten. De bestuurder moet dus steeds rekening houden met de verkeersveiligheid en de normale verkeersstroom.
Het herstellen van een voertuig op de autosnelweg wordt verboden. Bij pech moet de veiligheid primeren: waarschuw het verkeer, verlaat het voertuig alleen wanneer dat veilig kan, neem plaats achter de vangrail indien mogelijk en schakel professionele pechbijstand of de hulpdiensten in. Een noodherstelling op de rijbaan of pechstrook kan bijkomende risico’s en aansprakelijkheidsvragen creëren.
Ook het rijstrookgebruik op rotondes wordt preciezer geregeld. Een bestuurder mag slechts een andere dan de meest rechtse rijstrook gebruiken wanneer hij de rotonde niet via de eerste uitrit verlaat. Hij mag zich bovendien niet vóór het passeren van die eerste uitrit naar de rechterrijstrook begeven. Bij een aanrijding op een rotonde zullen de gekozen rijstrook, richtingaanwijzers, markeringen en het wisselmoment belangrijke bewijselementen zijn.
Stilstaan en parkeren: meer expliciete verboden
Op een aantal plaatsen waar vandaag al niet geparkeerd mag worden, zal ook stilstaan uitdrukkelijk verboden zijn. Het gaat onder meer om rotondes, parkeerplaatsen voor personen met een handicap, busbanen, podotactiele tegels en de rijbaan langs een doorlopende gele randmarkering. Stilstaan is juridisch niet hetzelfde als parkeren: kort stoppen om iemand te laten in- of uitstappen kan dus eveneens onder het verbod vallen.
Er komen aangepaste parkeerborden en onderborden. Betalend parkeren wordt aangeduid met een eurosymbool. De nieuwe doorlopende gele rijbaanrandmarkering betekent dat zowel stilstaan als parkeren op de rijbaan verboden is; de onderbroken gele markering blijft op een parkeerverbod wijzen. Een zigzagmarkering duidt een plaats aan die voor stilstaan is voorbehouden, waar parkeren niet toegelaten is.
In Vlaanderen wordt de maximumsnelheid in een erf gewijzigd van 20 km/u naar stapvoets rijden. Dat is geen synoniem voor een vaste, hogere marge: de concrete snelheid moet aansluiten bij het zeer trage tempo dat in een gedeelde verblijfsruimte verantwoord is. De omstandigheden en de aanwezigheid van voetgangers kunnen bij de beoordeling zwaar doorwegen.
Pech, ongeval en veiligheidsgordel
Bij pech of een ongeval wordt het gebruik van de vier richtingaanwijzers verplicht wanneer dat mogelijk is. Kan de waarschuwingsinstallatie niet worden gebruikt, dan moet de gevarendriehoek worden geplaatst. Op autosnelwegen, autowegen en in tunnels moet de bestuurder in meer gevallen een retro-reflecterende veiligheidsvest dragen zodra hij een defect of beschadigd voertuig verlaat op een plaats waar stilstaan of parkeren verboden is.
Bij een volwassen passagier zonder veiligheidsgordel kunnen voortaan zowel de passagier als de bestuurder worden beboet. Voor de bestuurder wordt het dus nog belangrijker om vóór het vertrek te controleren of alle inzittenden correct vastgeklikt zijn. Voor minderjarige passagiers blijven daarnaast specifieke regels over beveiligingssystemen en verantwoordelijkheid relevant.
Nieuwe verkeersborden, maar een lange overgang
Veel verkeersborden krijgen een gemoderniseerd uitzicht en er komen nieuwe symbolen en onderborden. De meeste bestaande borden mogen evenwel tot 1 januari 2045 behouden blijven. Zij krijgen vanaf 1 juni 2027 de betekenis die de nieuwe Code eraan toekent. Het argument dat een bord nog het oude ontwerp heeft, zal dus doorgaans niet volstaan om de geldigheid ervan te betwisten.
Sommige borden verdwijnen wel onmiddellijk of krijgen een gewijzigde draagwijdte. De borden E5, E7 en E11 over halfmaandelijks parkeren verliezen op 1 juni 2027 hun betekenis, tenzij de wegbeheerder een vergelijkbare regeling via een andere geldige signalisatie invoert. Ook de betekenis van bepaalde inhaalverboden wordt uitgebreid zodat motorfietsen niet langer links mogen worden ingehaald wanneer C35 of C39 geldt.
Wat betekent de nieuwe Wegcode voor een verkeersdossier?
Bij een betwisting moeten minstens de datum en plaats van de feiten, het bevoegde gewest, de toepasselijke federale en regionale bepalingen en de gebruikte signalisatie worden gecontroleerd. Een foutieve verwijzing in een proces-verbaal leidt niet automatisch tot vrijspraak, maar kan wel relevant zijn wanneer de feitelijke omschrijving of juridische kwalificatie onvoldoende duidelijk is.
- Bewaar het proces-verbaal, de onmiddellijke inning en alle briefwisseling.
- Noteer de precieze locatie, rijrichting, rijstrook en verkeerssituatie.
- Maak indien veilig mogelijk foto’s van borden, markeringen en de inrichting van de weg.
- Bewaar dashcambeelden tijdig voordat zij automatisch worden overschreven.
- Controleer of de feiten vóór of na 1 juni 2027 plaatsvonden.
- Laat bij een dagvaarding ook de overgangsregels en de indeling van de overtreding beoordelen.
Veelgestelde vragen over de nieuwe Wegcode 2027
Moet ik mijn rijexamen opnieuw afleggen?
Neen. Bestaande rijbewijshouders moeten wegens de invoering geen nieuw examen afleggen. Iedere weggebruiker wordt wel geacht de geldende regels te kennen. Wie vanaf 1 juni 2027 een rijexamen aflegt, moet in beginsel antwoorden volgens de nieuwe regelgeving.
Worden de verkeersboetes automatisch duurder?
Neen. De invoering van de Code verhoogt de boetebedragen niet op zichzelf. De concrete sanctie hangt af van de kwalificatie en graad van de overtreding, de datum van de feiten, eventuele recidive en de toepasselijke strafbepalingen.
Geldt overal in België exact dezelfde nieuwe Wegcode?
Neen. De federale Code geldt samen met een afzonderlijk Vlaams, Brussels of Waals reglement. Daardoor kunnen bepaalde regels, bijvoorbeeld over snelheid of parkeren, verschillen volgens het gewest.
Zijn oude verkeersborden vanaf 1 juni 2027 ongeldig?
Meestal niet. De meeste bestaande borden blijven geldig tot 1 januari 2045 en krijgen de betekenis uit de nieuwe Code. Voor enkele borden gelden afwijkende overgangsregels of vervalt de betekenis vroeger.
Juridisch advies over de nieuwe verkeersregels
Een verkeersdossier rond de overgang naar de nieuwe Code kan vragen oproepen over de toepasselijke tekst, de geldigheid van signalisatie en de juiste kwalificatie. Byvoet & Laplaese kan het proces-verbaal, de datum en plaats van de feiten en de relevante federale en gewestelijke regels onderzoeken. Een beoordeling blijft steeds afhankelijk van de concrete dossierstukken.
Bronnen
Lees verder over onze bijstand voor de politierechtbank en de belangrijkste verkeersrechtelijke procedures.