Met een aanhangwagen rijden zonder rijbewijs BE: boete en verzekeringsregres
Een verkeerde rijbewijscategorie bij het rijden met een aanhangwagen kan leiden tot strafvervolging en, na een ongeval, tot een verzekeringsregres. Welke MTM-grenzen gelden en wat u bij een regresvordering moet controleren.
Wie met een caravan, paardentrailer, boottrailer of werfaanhangwagen rijdt, gaat er soms van uit dat een gewoon rijbewijs B volstaat. Dat is niet altijd zo. De vereiste rijbewijscategorie hangt af van de maximale toegelaten massa van de aanhangwagen en van de volledige voertuigcombinatie.
Een verkeerde categorie kan niet alleen tot strafvervolging voor de politierechtbank leiden. Wanneer zich een ongeval voordoet, kan de BA-autoverzekeraar onder bepaalde voorwaarden ook proberen de uitgekeerde schadevergoeding terug te vorderen.
Wanneer volstaat rijbewijs B?
Voor de rijbewijscategorie telt de maximale toegelaten massa, doorgaans aangeduid als MTM. Het gaat dus niet noodzakelijk om het gewicht dat bij een controle daadwerkelijk op de weegschaal wordt gemeten.
Volgens de FOD Mobiliteit gelden voor een voertuig van categorie B de volgende grenzen:
| Voertuigcombinatie | Vereist rijbewijs |
|---|---|
| Aanhangwagen met een MTM van maximaal 750 kg | B |
| Aanhangwagen boven 750 kg, maar combinatie maximaal 3.500 kg MTM | B |
| Aanhangwagen boven 750 kg en combinatie boven 3.500 tot maximaal 4.250 kg MTM | B met code 96 |
| Aanhangwagen boven 750 kg en combinatie boven 3.500 tot maximaal 7.000 kg MTM | BE |
Controleer daarvoor de kenteken- en boorddocumenten van zowel het trekkende voertuig als de aanhangwagen. Het feit dat de aanhangwagen op het ogenblik van de rit leeg of slechts gedeeltelijk geladen was, betekent niet automatisch dat rijbewijs B volstaat.
Er bestaan uitzonderingen voor oudere rijbewijzen. Wie rijbewijs B vóór 1 januari 1989 behaalde, beschikt volgens de FOD ook over de bevoegdheid van categorie BE. Voor bepaalde rijbewijzen B+E van vóór 1 mei 2013 bestaat bovendien een bijzondere overgangsregeling met code 79.06. Actueel overzicht van de FOD Mobiliteit.
Verkeerde categorie of rijbewijs alleen vergeten?
Er is een belangrijk verschil tussen:
- wel over de vereiste rijbewijscategorie beschikken, maar het rijbewijs niet bij zich hebben;
- een combinatie besturen waarvoor men de vereiste categorie of code niet heeft.
In het tweede geval gaat het om rijden zonder het wettelijk vereiste rijbewijs. Artikel 30 van de Wegverkeerswet voorziet daarvoor een wettelijke basisstraf van acht dagen tot twee jaar gevangenisstraf en een geldboete van 200 tot 2.000 euro, of een van die straffen alleen. De geldboetebedragen moeten nog met de toepasselijke opdeciemen worden verhoogd. Gerechtskosten en wettelijke bijdragen kunnen bijkomend verschuldigd zijn.
De rechter kan bovendien een verval van het recht tot sturen uitspreken van minimaal acht dagen tot maximaal vijf jaar. Bij herhaling of voor jonge bestuurders kunnen strengere regels en herstelvoorwaarden gelden. De concrete straf blijft afhankelijk van onder meer de omstandigheden, het strafregister en de toepasselijke regionale bepalingen. Artikelen 30 en 38 Wegverkeerswet.
Wat gebeurt er bij een politiecontrole?
Wanneer de politie vaststelt dat de bestuurder niet over de vereiste categorie beschikt, kan een proces-verbaal worden opgesteld. De bestuurder mag de combinatie mogelijk niet verder besturen. Afhankelijk van de omstandigheden kan een andere bevoegde bestuurder nodig zijn of kan het voertuig worden geïmmobiliseerd.
Een latere dagvaarding moet zorgvuldig worden gecontroleerd. Onder meer de volgende vragen zijn relevant:
- Welke MTM staat op de documenten van het trekkende voertuig?
- Welke MTM staat op het kentekenbewijs van de aanhangwagen?
- Welke rijbewijscategorieën en codes stonden op het rijbewijs?
- Is een overgangsregeling voor een ouder rijbewijs van toepassing?
- Wordt de juiste bestuurder vervolgd?
- Zijn de voertuig- en identificatiegegevens in het proces-verbaal correct?
Het behalen van categorie BE na de feiten wist de oorspronkelijke inbreuk niet uit. Het kan in een concreet dossier wel aantonen dat de bestuurder intussen maatregelen heeft genomen, zonder dat dit een bepaalde strafvermindering garandeert.
Kan de verzekeraar na een ongeval geld terugvragen?
Een BA-autoverzekeraar kan een benadeelde derde vergoeden en vervolgens, wanneer de wettelijke en contractuele voorwaarden vervuld zijn, verhaal zoeken tegen de verzekerde of bestuurder.
Het Hof van Cassatie behandelde op 22 juni 2026 een dossier waarin een bestuurder met een voertuig en aanhangwagen reed zonder de vereiste categorie BE. De verzekeraar had de benadeelde derde vergoed en vorderde de uitgekeerde bedragen vervolgens terug.
De feitenrechter had geoordeeld dat de verzekeraar ook moest bewijzen dat het ontbreken van categorie BE het ongeval had veroorzaakt of daartoe had bijgedragen. Het Hof van Cassatie volgde die redenering niet. Voor het verhaalsrecht op basis van de toen toepasselijke bepalingen van het vroegere modelcontract was geen bijkomend causaal verband vereist tussen de rijbewijsinbreuk en het ongeval.
Dit betekent dat het argument "het ongeval had niets met de aanhangwagen of mijn rijvaardigheid te maken" op zichzelf niet noodzakelijk volstaat om het verhaal af te wijzen.
Het arrest mag echter niet zonder meer op ieder huidig dossier worden toegepast. Het ongeval dateerde van 2013 en het Hof beoordeelde bepalingen van het vroegere modelcontract. In een actuele zaak moeten de ongevalsdatum, de toepasselijke regelgeving, de polisvoorwaarden en alle overige voorwaarden voor het verhaalsrecht afzonderlijk worden onderzocht. Cassatie 22 juni 2026, C.25.0381.F en inhoudelijke bespreking van 21 augustus 2026.
Wat moet bij een regresvordering worden gecontroleerd?
Een brief van de verzekeraar betekent niet automatisch dat het volledige gevorderde bedrag verschuldigd is. Laat minstens de volgende elementen controleren:
- De vereiste rijbewijscategorie — kloppen de gebruikte MTM-gegevens en was werkelijk categorie BE of code 96 vereist?
- Het toepasselijke juridische kader — welke versie van het modelcontract, de WAM-regels en de polisvoorwaarden geldt op basis van de ongevalsdatum?
- De hoedanigheid van de aangesproken persoon — richt de verzekeraar zich tegen de bestuurder, verzekeringnemer of een andere verzekerde en is daarvoor een rechtsgrond aanwezig?
- De kennisgeving van het verhaal — werd het voornemen tot verhaal tijdig en op de voorgeschreven wijze meegedeeld?
- De betaalde schade — kan de verzekeraar aantonen welke bedragen daadwerkelijk aan de benadeelde werden uitgekeerd?
- De omvang van het verhaal — stemt het gevorderde bedrag overeen met de toepasselijke wettelijke en contractuele grenzen?
- Andere verweermiddelen — zijn er uitzonderingen, overgangsregelingen of feitelijke betwistingen die het verhaal geheel of gedeeltelijk kunnen uitsluiten?
Betaal of erken de vordering daarom niet zonder eerst de volledige brief, polis en bewijsstukken te laten beoordelen. Ook eventuele verjarings- of proceduretermijnen moeten afzonderlijk worden nagegaan.
Welke documenten bezorgt u aan uw advocaat?
Verzamel bij voorkeur:
- het proces-verbaal en de eventuele dagvaarding;
- een kopie van de voor- en achterzijde van het rijbewijs;
- de kentekenbewijzen van voertuig en aanhangwagen;
- het gelijkvormigheidsattest of andere documenten met de MTM;
- het Europees aanrijdingsformulier;
- de verzekeringspolis en algemene voorwaarden;
- alle brieven over het verzekeringsregres;
- bewijs van de datum waarop die brieven werden ontvangen;
- beschikbare foto's en eventuele dashcambeelden;
- eerdere verkeersrechtelijke veroordelingen, indien relevant.
Uw dossier laten beoordelen
Werd u gecontroleerd of gedagvaard omdat u met een aanhangwagen zonder categorie BE of code 96 reed? Of ontving u na een ongeval een regresvordering van uw verzekeraar?
Bezorg ons uw proces-verbaal of dagvaarding, rijbewijs, kentekenbewijzen en polisvoorwaarden via het contactformulier. Wij controleren welke categorie werkelijk vereist was, welk juridisch kader geldt en welke verweren tegen de strafvordering of het verzekeringsregres mogelijk zijn.
Lees verder over onze bijstand voor de politierechtbank en de belangrijkste verkeersrechtelijke procedures.